Sırbistan XY Spectrum’dan Kristian Randjelovic Anlatıyor

Söyleşi: Damla Umut Uzun

Sayı: 157, Sayfa: 53-54

XY Spectrum Sırbistan’da yeni kurulan bir taban örgütlenmesi. İnterseks, trans ve ikili cinsiyet kalıplarında olmayan kişilere karşı her türlü şiddet ve ayrımcılığa karşı mücadele ediyorlar. Kısacası, bu grupların topluma tamamen entegre olabildiği, toplumda tanındığı ve saygı gördüğü bir dünya için çalışıyorlar. 

Sırbistan’daki örgütünüz XY Spectrum’un çalışmalarından bahsedebilir misin bize? İnterseksler için nasıl çalışmalar yürütüyorsunuz? İnterseks aktivistler olarak en temel talepleriniz neler?

XY Spectrum, yeni kurulmuş bir inisiyatif. Genel olarak Sırbistan ve çevresinde (eski Yugoslavya bölgesinde) interseks kişilerle görüşüyoruz, onlara yardım etmeye ve onları güçlendirmeye çalışıyoruz.

Aslında birçok talebimiz var ama en öncelikli amacımız intersekslerin varlığına dair farkındalık sağlamak çünkü interseksler Sırbistan’da ve neredeyse tüm Balkan ülkelerinde hiç görünür değiller. O yüzden ilk görevimiz ve ilk isteğimiz. Buradayız, onurluyuz! (be there be proud) ve Biz olmadan olmaz ? (nothing for us without us) 

Peki interseksleri güçlendirmek için neler yapıyorsunuz? Yaklaşımınız, bu konudaki planlarınız neler?

Şu an aslında emekleme dönemindeyiz biraz. Mümkün olan her yere gidip interseksleri anlatmaya çalışıyoruz. Neler yaşıyorlar, hayatlarında neler oluyor… Bunları ve genel olarak interseksleri görünür kılmaya çalışıyoruz. Ayrıca mümkün olan en fazla etkinlikte yer almaya çalışıyoruz. Bunun için ilk somut adımı bu yıl Karadağ’da gerçekleşen ERA yıllık konferansında attık. Konferans sırasında “Interseks 101” atölyesi yaptık. İntersekslerle ilgi en temel şeyleri ve bu konuda ilerleyen zamanlarda neler yapılabileceğini anlatmaya çalıştık. Ayrıca bu yıl ilk defa Podgorica Onur Yürüyüşü’nde interseks bayrağı açtık. Yani şimdilik görünürlük açısından başarabildiğimiz en temel etkinlikler bunlar. 

Şu an bir yandan da Facebook sayfamız üzerinde çalışıyoruz. Yaklaşık bir ay içinde hem Facebook sayfamız hem de internet sitemizin yapım çalışmaları tamamlanacak. Bu websitesi hem Sırbistan’da hem de bölgedeki ilk interseks odaklı websitesi olacak. 

Ayrıca ben Avrupa’daki tek interseks odaklı şemsiye örgüt OII Europe’un yönetim kurulundayım. OII Europe olarak farkındalık yaratmak için elimizden geldiğinde bu konuda önemli kuruluşların yayımladığı yazıları, önemli makaleleri ve metinleri kendi dillerimize çevirmeye çalışıyoruz. Tam olarak sayı veremeyeceğim ama Avrupa’da yaklaşık 7 dile çevriliyor bu metinler. Mesela, şu an OII Europe web sayfasında “interseks rehberi” Sırpça, Makedonca, Slovence, Arnavutça ve birkaç Balkan diline daha çevrilmiş halde yayımlandı. Yani dediğim gibi çevirebildiğimiz kadar çok makaleyi ve önemli metni çevirip sitemizde veya diğer kanallarda yaymaya çalışıyoruz. Hareketin içinde olmayan insanlara da bu şekilde ulaşmaya çalışıyoruz. 

Bir başka adım olarak da mesela okullarla görüşmeye çalışıyoruz. Bilemiyorum Türkiye’de böyle okullarınız var mı ama… Sırbistan’da ebeveynlikle ilgili eğitim veren okullar var mesela. Bu okullara ulaşmaya, buralarda en azından bir atölye çalışması yapmaya çalışıyorum. Bu çocuklar neler yaşıyorlar, interseks bir bebek doğduğunda onunla nasıl iletişim kurulmalı ve ebeveynlikleri süresinde bu konuda profesyonel yardımı/ danışmanlıkları nereden alabilirler gibi temel konulara değinmeye çalışıyorum. Aynı şekilde Belgrad’da 30 yıldır var olan tıbbi ekiple de bağlantı kurdum. İletişime açıklar ve bu konuda bizim örgütümüzle ve benimle birlikte çalışmaya gönüllüler. Ellerindeki kayıtlarda interseks bebekler ve ebeveynleriyle ilgili sorularımız olduğunda bunları paylaşmaya açıklar. Mesela şu an ben bir interseks bebek annesine danışmanlık verme sürecindeyim, anneyle buluşup en azından müdahale edilmeden nasıl bir yol izlenebileceğini konuşacağız. Bu bizim için çok önemli bir adım. 

Buna benzer olarak özel kanallar yoluyla ulaştığım 2 interseks kişiyle de görüşeceğim. Yani kendimce bir topluluk oluşturmaya çalışıyorum aslında. Biliyorsunuz ki görünürlük en büyük sorunumuz o yüzden bu şekilde küçük rakamlar bile önemli bizim için.  

Evet bu anlattıkların interseks eşitlik hareketinde oldukça heyecan verici ve önemli şeyler kesinlikle! Biraz da intersekslere uygulanan tıbbi müdahalelerden bahsedebilir miyiz? Türkiye’de çok yaygın bu müdahaleler, Sırbistan’da durum nedir?

Evet bu genel itibariyle tüm Balkanlarda ve Türkiye’de böyle yani pek fark yok, bölgesel bir sorun. Ama daha önce bahsettiğim gibi bizim tıbbi bir ekibimiz de var iletişimde olduğumuz. Bu ekipten 9 kişi şu an interseks bebeklerle ilgileniyorlar. Tıbbi olarak mesela bu bebekler için “hermafrodit” terimini kullanıyorlar ama bu doğru bir ifade değil. Ben bir yandan da ‘interseks’ terimini literatüre sokmaya çalışıyorum, çünkü Sırbistan’da interseks tam olarak ifade ettiği anlamı karşılamıyor veya bu şekilde doğru kullanılmıyor. Bu mesela bu konuda attığımız adımlardan bir tanesi.  

Bir başkası da yine bu tıbbi ekiplerde interseks bebeklere müdahale edenler çoğunlukla eski kafalı cerrahlar, yani tıpta ne okudularsa onu yapmaya devam eden ve bu konudaki müdahaleleri durdurmak istemeyen cerrahlar. Tek düşündükleri ve bu konudaki tek yaklaşımları kendi kafalarınca bu kişileri “iyileştirmek”, yanlış olanı “düzeltmek” ve bu insanları bir şekilde “normalleştirmek” aslında. Çalışmalarımız sırasında cerrahlarla da konuşmaya ve onları tam olarak insan hakları çerçevesinde çalışmaya ikna edemesek de her bebeğe, çocuğa ve genel olarak her insana insan hakları göz önüne alınarak yaklaşılması gerektiğini anlatmaya çalışıyoruz. Genel itibariyle, ‘insan hakları yaklaşımını’ tanıtmak ve benimsetmek benim ve örgütümün misyonu. Dediğim gibi onları tam olarak ikna edip değiştiremesek de onlara en azından yaptıklarının önemli sonuçları olduğunu, insanların bu yüzden acı çektiğini, sağlık sorunları yaşadığını ve o ameliyatla her şeyin bitmediğini aslında sonrasında da birçok ilaç tedavisi görüldüğünü anlatmaya çalışıyoruz.  

Türkiye’de interseksler bir şekilde organize olmaya ve hakları için mücadele etmeye çalışıyorlar. Senin bu konuda Türkiyeli intersekslere ve interseks harekete bir dayanışma mesajın var mı?

Eğer mümkünse onlarla buluşmayı, konuşmayı ve birlikte ne yapabileceğimizi tartışmayı çok isterim. Çünkü artık kopyala-yapıştır bilgilerden öte bir şeyler yapmak daha faydalı olacaktır. Hepimiz benzer şeyler yaşadığımız için yalnızca olanı tekrarlayarak bir gelişme gösteremeyiz. 

Öte yandan, bu zorluklarla kendi başına mücadele etmenin ne kadar zor olduğunu biliyorum ve etrafta maalesef sadece birkaç tane görünür interseks kişi var mücadele eden. Bu yüzden toplumumuz ne kadar küçük olursa olsun, olabildiğince çok birbirimizle iletişim kurmak mümkünse buluşmak bizim için çok iyi olacaktır. Türkiyeli interseksleri OII Europe etkinliklerine de çağırıyoruz, en azından birkaç tanesini buluşmalarımızda görmek için elimizden geleni yapıyoruz. Ama tabi koşullar ortadayken bunun ne kadar zor olduğunun da farkındayız. Mesela bu konuda Kaos GL aracı örgüt olabilir Türkiye’deki intersekslere ulaşmamızda. Bunu yalnızca buluşup konuşmak için söylemiyorum. Aynı zamanda yasalarda ve tıbbi prosedürlerde değişiklik yapabilmemiz için gerekli mekanizmalara ulaşmamızda bize kıyasla oldukça gelişmiş sizin gibi LGBT örgütlerinin yardımcı olması çok yararlı olacaktır.

Benim farkındalık ve görünürlükle ilgili bir fikrim var mesela Kaos GL bu konuda da yardımcı olabilir. Türkiye’deki interseksleri örgütleyerek ortak bir video çalışması yapabiliriz. Herkes bireysel olarak kamera karşısına geçip bu aya özel bir iki cümlelik dayanışma mesajları yayınlayabilir. Sonrasında bu videoyu Balkanlar ve Türkiye’de dolaşıma sokarak bizim de var olduğumuzu ve haklarımız için mücadele ettiğimizi bu konuda her türlü desteğe açık olduğumuzu yüksek sesle ve etkili biçimde söylemiş oluruz.

 

https://www.planetromeofoundation.org/xy-spectrum/